على زمانى قمشه اى

151

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

عبد الرحمن صوفى ( 291 - 376 ق ) ابو حسين عبد الرحمن بن عمر بن سهل صوفى ، رازى ، دانشمند فلكى ، هيوى ، از مردم رى و منجم عضد الدوله بود ، عضد الدوله ديلمى خود را شاگرد صوفى در نجوم معرفى كرده است . از تأليفات اوست ، الكواكب الثابتة ، مطارح الشعاعات ، ارجوزه در فلك . « 1 » نظيف بن يمن يونانى سده 4 ق ) نظيف بن يمن از منجمان و ارباب رصد سده چهارم هجرى است وى از هم‌روزگاران عضد الدوله ديلمى بشمار مىرود ، او با ابو ريحان بيرونى مكاتبه داشت ، از جمله مكاتبهء ايشان درباره رصد ميل كلى و مقدار حركت خاصّه وسطى شمس كه ابو سهل كوهى در سال 378 ق به دستور شرف الدوله ديلمى ( 372 - 379 ق ) انجام داده و چگونگى رصد و بناى رصدخانه و نتيجهء آن را « نظيف بن يمن » براى بيرونى نوشته بود . نظيف ، يك‌چند در روزگار عضد الدوله ديلمى در شيراز جزو اصحاب رصد بود كه به فرمان او كار مىكرد ، ابو سهل كوهى نيز در همان ايام در شيراز بسر مىبرد و با اصحاب رصد همكارى مىنمود . يكى از كارهاى ايشان رصد ميل كلى است با حلقهء عضدى به قطر پنج شبر ( حدود 125 سانتىمتر ) كه در سال 359 ه و 388 يزدگردى انجام گرفت ، اين رصد به توليت ابو الحسين عبد الرحمن بن عمر صوفى رازى صاحب

--> ( 1 ) . فرج المهوم ، ص 145 ؛ دهخدا ، ماده عبد الرحمن به‌نقل از اعلام زركلى .